Hattemerpoort

De Veluwe en de uiterwaarden staan niet los van elkaar. Dieren, insecten en vogels trekken voortdurend heen en weer, voor veiligheid en voedsel. Grotere dieren trekken verder. Alleen hebben we de mogelijkheden van dieren beperkt, en zonder dat we dat in de gaten hadden. Maar de natuur kan niet overleven als losse plukjes

Hattem heeft een unieke ligging. Vele landschappen komen hier bijeen. Het hoge en beboste Veluwe-massief, de open vruchtbare polders, de uiterwaarden met de uitgestrekte vogelgebieden, het rivieren landschap, noem maar op. Veel van de omgeving van het stadje Hattem is beschermd onder Natura 2000. In het plaatje hiernaast staan die gebieden roze en paars aangegeven. 

De Hattemerpoort = migratiezone

Allerlei dieren reizen van de Veluwe naar de uiterwaarden en weer terug en grotere dieren trekken door. De Hattemerpoort is een migratiezone voor dieren, vogels en insecten. Op het plaatje hieronder is een overzicht van de poort opgenomen. 

Het bos van Molecaten en de uiterwaarden zijn onderdeel van de Hattemerpoort. Er waren overigens zeven poorten bedacht voor de ontsluiting van de hele Veluwe. Maar twee bleven er uiteindelijk over, waaronder die bij Hattem. 

De flessenhals 

De Hattemerpoort bestaat grotendeels uit beschermde gebieden, de zogenaamde natura 2000. Op het volgende plaatje ziet u goed hoe de Natura 2000 gebieden in de Veluwe en in de uiterwaarden elkaar net niet raken. De lijn in het midden op de kaart is de grens tussen Heerde en Hattem. De Hattemse Golfbaan (HG&CC, makkelijk te herkennen aan die rare vormen) ligt ertussen in. 

Verbinding tussen Veluwe massief en uiterwaarden

De natuurgebieden raken elkaar dus maar net niet en ertussen zit allerlei menselijke activiteit die nu eenmaal ook wat wil. Die sportclub wil graag uitbreiden, die ondernemer wil een toekomst en eten op de plank. De poort heeft men vrij moeten bikken en eigenlijk is dat alleen gelukt met de hertencorridor. Een flessenhals: 200 meter als uitgang voor een hele Veluwe.

De rest van het gebied tussen de natura 2000 gebieden is aangewezen als Gelders Natuurnetwerk (donker groen op onderstaande plaatje) of als Gelderse Ontwikkelingszone (lichtgroen) om migratie een kans te geven. Het aloude reeënspoor loopt over de Langenberg, de meest noordelijke grens van de poort.

GO en GNN betekenen dat alleen onder strenge voorwaarden ontwikkelingen mogelijk zijn. Het bestemmingsplan is vervolgens ‘consoliderend’ en dit wil zeggen dat van te voren is vastgesteld dat die nieuwe ontwikkelingen er niet zullen zijn. Er kunnen bijvoorbeeld geen nieuwe huizen gebouwd worden. 

Want dit gebied is bewoond.  En in dit smalle gebied liggen ook nog eens de sportvelden. De hockey, tennis, twee golfbanen en de voetbal liggen in de Hattemerpoort en migratie moet in de poort tussen allerlei menselijke activiteiten door. Hekken, kunstgrasvelden, groot licht ’s avonds, parkeerproblemen: het zijn de logische gevolgen van deze vrijetijdsbestedingen maar ze belemmeren de migratie van allerlei dieren enorm in een gebied dat toch al nauwelijks ruimte biedt. Dat een en ander knelt moge duidelijk zijn. Over oplossingen voor de parkeerproblematiek bij de sportvelden wordt al jaren gesproken. 

Hertencorridor

Een essentieel onderdeel van de poort is de hertencorridor. De gemeente heeft hier eerder woningen willen bouwen, maar dat is door de VLMH met succes tegengehouden. De smalle doorgang van een paar honderd meter breed loopt tussen Wapenveld en Hattem langs de Hattemse Golf & Country Club. De strook is ingeplant en er komen vennetjes. De papierfabriek wordt gesloopt. 

Bij de corridor komt ook een Fauna Uittreed Plaats, of te wel een FUP. Dat is nodig omdat het Apeldoorns kanaal hele stijle (onnatuurlijke) wanden heeft. Dieren die naar de uiterwaarden willen zoals reeën, kunnen wel het water in maar er niet meer uit. Hierdoor verdrinken ze. De Fauna Uittreed plaats is dus heel belangrijk. 

Aan de kant van Wapenveld lijkt niets de opgang van de industrie in de poort tegen te kunnen houden.

Veel organisaties betrokken

De afgelopen jaren hebben allerlei organisaties werk verzet om de Hatttemerpoort tot een succes te maken. Er is een projectgroep waarin allerlei overheden, gemeentes, waterschap en provincie deel uit maken. De Gelderse Natuur en Milieu Federatie coördineert en faciliteert. Het project wordt dit jaar (2019) afgerond. De VLMH is lid van de GNMG en heeft regelmatig contact.  

De provincie heeft de hertencorridor mogelijk gemaakt en laat nu de papierfabriek en de waterzuivering die nog op dit terrein liggen slopen. De waterschappen realiseren de FUP. Een grotere FUP (en liefst meerdere FUP’s) is al jaren een enorme wens van de VLMH. 

Draspompen en nieuwe natuur

Er zijn vele projecten die vallen onder de Hattemerpoort. Inmiddels is 120 hectare grond in de uiterwaarden naar natuur omgezet. Er worden weilanden met kruiden ontwikkeld. Er zijn draspompen geplaatst. De VLMH heeft de eerste samen met de GNMF (de Gelderse Natuur en Milieu Federatie) gefinancierd. Het bleek een uitkomst in de droge zomer van 2018 en de lente in 2019: op de natte weilanden waren veel vogels te vinden. 

Maar er gebeurd veel meer. Zo is de ontwikkeling op het Ennerveld een project van de Hattemer Poort. Net als het autoluw maken van de kanaaldijk.

Onze aandacht voor de Hattemerpoort.

De VLMH spant zich al jaren in om de Hattemerpoort aan de Hattemse kant effectief te verbreden en om de migratie in de poort te verbeteren. Er zijn afspraken met de gemeente om de hekken in dit gebied te verminderen en we hebben gezorgd dat de provincie en Hattemse Golf het hek tussen de hertencorridor en de golfbaan verlagen zodat reeën zich kunnen verplaatsen.

Ook de aandacht die de VLMH al jaren heeft voor een bouwproject midden in de poort, het Hattemse Loo is vanwege de Hattemerpoort. De bosrand die om het project heen gelegd wordt is belangrijk voor de migratie in het gebied. Het bouwproject laat zien hoe moeilijk het is om de poort te behouden en hoe natuur alleen kan gedijen met verantwoord bestuur.

Meer weten over de Hattemerpoort? Er bestaat een speciale site: hattemerpoort.nl. Voor meer informatie over natura 2000 gebieden verwijzen wij u naar de volgende site van de rijksoverheid.